ความผันผวนของบริบทโลก ทั้งจากการก้าวล่วงของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ ประเทศไทยมีความจำเป็นเร่งด่วนในการปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐานด้านมนุษย์เพื่อพาประเทศออกจาก “กับดักรายได้ปานกลาง” ไปสู่ประเทศรายได้สูงภายในปี 2580 การจัดเวที High-level Policy Forum ในครั้งนี้จึงเป็นกลไกเชิงยุทธศาสตร์สำคัญและเป็นเหตุการณ์นำ (Pre-conference event) ก่อนการประชุมประจำปี Annual Meeting ของ World Bank และ IMF เพื่อแสดงศักยภาพและวิสัยทัศน์ของไทยในการลงทุนด้านทุนมนุษย์บนเวทีโลก
นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้แถลงทิศทางนโยบายสำคัญในพิธีเปิด โดยเน้นย้ำว่า “อาชีวศึกษาไม่ใช่ทางเลือกที่สอง แต่เป็นทางหลักของอนาคตไทย เป็นพื้นที่สร้างงาน สร้างรายได้ และเป็นฐานทัพสำคัญในการผลิตกำลังคนที่มีทักษะขั้นสูงตรงตามความต้องการของเศรษฐกิจใหม่”
ถ้อยแถลงดังกล่าวได้ปูทางไปสู่ความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมผ่านการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ระยะยาวเพื่อวางรากฐานการพัฒนาทักษะของชาติ
พิธีลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) 5 ปี ยกระดับอาชีวศึกษา
จุดสำคัญทางนโยบายภายในงานคือ พิธีลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) กรอบความร่วมมือระยะเวลา 5 ปี เพื่อยกระดับการศึกษาสายอาชีวศึกษาและพัฒนาทุนมนุษย์ ระหว่าง 3 หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอส.), กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และธนาคารโลก (World Bank) ภายใต้โครงการ Doing Business in TVET (DoBiT) โครงการดังกล่าวมุ่งเน้นการทันสมัยหลักสูตรในสาขาที่มีการเติบโตสูง การขยายระบบการเรียนรู้โดยใช้การทำงานเป็นฐาน (Work-based Learning) และการส่งเสริมการลงทุนจากภาคเอกชนเพื่อสร้างระบบนิเวศสายอาชีพที่เข้มแข็ง ผ่านพันธสัญญาหลัก 3 ด้าน ได้แก่
- Stronger Skills and Learners: การเสริมสร้างทักษะรากฐานที่เข้มแข็ง ทั้งทักษะสมรรถนะพื้นฐาน การคิดวิเคราะห์ และทักษะดิจิทัล เพื่อให้นักเรียนสายอาชีวศึกษาสามารถปรับตัวและเติบโตได้อย่างต่อเนื่องในสายอาชีพ
- Empower Teachers: การยกระดับศักยภาพครูและบุคลากรทางการศึกษาในฐานะเครื่องยนต์หลักของการเปลี่ยนแปลง โดยสนับสนุนการฝึกอบรม เครื่องมือการสอนที่ทันสมัย และเทคนิคการจัดการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการจริงในสถานศึกษาและโรงฝึกงาน
- Opportunity for All: การสร้างโอกาสทางการศึกษาสายอาชีพที่เท่าเทียม โดยยึดหลักการว่าคุณภาพการศึกษาต้องดำเนินควบคู่ไปกับความเสมอภาค เพื่อให้เยาวชนจากครอบครัวรายได้น้อยและพื้นที่ห่างไกลสามารถเข้าถึงการศึกษาสายอาชีพที่มีคุณภาพและนำไปสู่การมีงานทำอย่างมั่นคง
ปาฐกถาพิเศษ “Unlocking Thailand Future:Thailand Square”
ศาสตราจารย์ ดร.ยศนันท์ วงษ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้แสดงปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “Thailand Square” หรือการ “ยกกำลังประเทศไทย” โดยเสนอแนวทางยุทธศาสตร์ในการเปลี่ยนผ่านจากการพัฒนาความเชี่ยวชาญระดับบุคคล (Individual Mastery) ไปสู่ความเชี่ยวชาญระดับชาติ (National Mastery) ผ่านการหลอมรวมการศึกษา เทคโนโลยี และงานวิจัยเชิงลึก ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ปรับเปลี่ยนโครงสร้างการทำงาน การศึกษาไทยต้องปรับเปลี่ยนจากการมุ่งเน้นปริญญาบัตรไปสู่การสร้างทักษะการคิดจากรากฐานความจริง (First Principle Thinking) เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจองค์ประกอบเชิงลึกขององค์ความรู้ สามารถสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ และแปรเปลี่ยนตนเองจากผู้แสวงหางาน (Job Seeker) เป็นผู้สร้างงาน (Job Creator)
ปาฐกถาได้สังเคราะห์ ระดับความเชี่ยวชาญ 5 ระดับ (5 Levels of Mastery) เพื่อใช้เป็นกรอบในการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศ ได้แก่
Mastery of Self การรู้จักและเข้าใจตนเอง การบริหารจัดการอารมณ์ สังคม และสุขภาวะจิต (Social-Emotional Skills)
Community / Soft Mastery การเชี่ยวชาญในอัตลักษณ์ วัฒนธรรม ทรัพยากร บริบทท้องถิ่น และทุนทางสังคม (Soft Power)
Discipline / Knowledge Mastery การเข้าใจองค์ความรู้เชิงลึกในสาขาวิชา และทักษะการคิดวิเคราะห์เชิงรากฐาน (First Principle Thinking)
Enterprise / Manufacturing / Global Mastery การเชี่ยวชาญในเชิงกระบวนการผลิต การจัดการนวัตกรรม การเป็นผู้ประกอบการและการแข่งขันในตลาดโลก
National Mastery การบูรณาการความเชี่ยวชาญทุกระดับเพื่อสร้างศักยภาพการแข่งขันมหาภาคและความมั่งคั่งยั่งยืนของประเทศ
เชิงวิเคราะห์ยุทธศาสตร์ “บันไดรายได้ (Income Ladder)” การขับเคลื่อนยกระดับประชากรจากเกษตรกรท้องถิ่น สู่ผู้ประกอบการ SMEs และสู่ธุรกิจนวัตกรรม Biotech/Deep Tech ระดับโลก จำเป็นต้องปฏิรูปบทบาทสถาบันอุดมศึกษาในพื้นที่ โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยราชภัฏ ให้ทำหน้าที่เป็น “สถาบันดักจับและถ่ายทอดเทคโนโลยี” (Mastery Platform) ที่เชื่อมโยงความรู้ท้องถิ่นเข้ากับวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมโอกาส ไม่ใช่เป็นเพียงสถาบันผลิตครูแบบดั้งเดิม
สารสาส์นต้อนรับและมุมมองระดับโลก (World Bank)
Dr. Stephen N. Ndegwa ผู้อำนวยการประจำประเทศไทยและเมียนมาร์ ธนาคารโลก ได้เน้นย้ำถึง 3 เหตุผลสำคัญ (3 Whys) ในการเร่งรัดการปฏิรูปทุนมนุษย์ของประเทศไทย
- Why this matters การลงทุนในมนุษย์เป็นการลงทุนที่มีผลตอบแทนสูงสุดในการสร้างโอกาสความเท่าเทียม และเป็นเงื่อนไขที่ข้ามไม่ได้หากประเทศไทยต้องการบรรลุเป้าหมายการเป็นประเทศรายได้สูงภายในปี 2037
- Why this is urgent ประเทศไทยกำลังเผชิญกับปัจจัยเร่งรัด 4 ประการ ได้แก่ การเข้ามาของ AI, การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change), ความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) และการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Aging Society) ซึ่งทำให้กำลังแรงงานลดลงอย่างรวดเร็ว
- Why partnership matters วิกฤตทักษะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ไม่สามารถแก้ไขได้โดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการประสานพลังระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และประชาชนทั้ง 5 Generation
นอกจากนี้ ได้ระบุถึงความสำคัญของการที่ประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพจัดประชุมใหญ่สามัญประจำปี World Bank/IMF Annual Meetings ซึ่งเป็นเวทีระดับโลกในการแสดงทิศทางการปฏิรูปเศรษฐกิจเชิงโครงสร้างและการขับเคลื่อนทุนมนุษย์ของไทยให้ประชาคมโลกได้รับรู้
สารสาส์นเชิงนโยบายและการวิจัย (EEF)
ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้นำเสนอผลการดำเนินงานวิจัยเชิงนโยบายร่วมกับธนาคารโลกตลอด 8 ปีที่ผ่านมา ซึ่งได้สร้างเครื่องมือเชิงนโยบายสำคัญ ได้แก่ กรอบประเมินคุณภาพสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (FSQL – Fundamental School Quality Level), รายงานการประเมินทักษะผู้ใหญ่ในประเทศไทย (ASAT – Adult Skills Assessment in Thailand) และการส่งเสริมการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม (SEL – Social-Emotional Learning) ในสายอาชีวศึกษา
งานวิจัยเหล่านี้ยืนยันว่า การหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลางและความยากจนข้ามรุ่น (Intergenerational Poverty) จำเป็นต้องดำเนินมาตรการลดความเหลื่อมล้ำตั้งแต่ปฐมวัยควบคู่ไปกับการสร้างความเสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษา โดยกรอบความร่วมมือ DoBiT (Doing Business in TVET) จะเป็นกลไกยกระดับอาชีวศึกษาให้สอดรับกับวาระ “Thailand Square” เพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาและสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ประชากรกลุ่มด้อยโอกาสอย่างแท้จริง
การกำหนดเป้าหมายเชิงวิสัยทัศน์ที่เด่นชัด จำเป็นต้องมีข้อมูลหลักฐานเชิงประเมินตราบเท่าที่วิเคราะห์ช่องว่างทักษะและผลกระทบทางเศรษฐกิจจริงในบทต่อไป
การวิเคราะห์ช่องว่างทักษะ (Skill Gap) และผลกระทบต่อเศรษฐกิจระดับมหาภาค (Skill Gap Analysis & Macroeconomic Impact)
Dr. Luis Benveniste ผู้อำนวยการฝ่ายการพัฒนามนุษย์ ธนาคารโลก ได้เปรียบเทียบพัฒนาการทางเศรษฐกิจของไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 (ค.ศ. 1991) ซึ่งเป็นปีที่ไทยเป็นเจ้าภาพจัดประชุม World Bank/IMF ครั้งแรก ประเทศไทยประสบความสำเร็จอย่างสูงในการลดความยากจนและขยายการศึกษาขั้นพื้นฐาน อย่างไรก็ดี แบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ของธนาคารโลกชี้ว่า หากปราศจากการปฏิรูปโครงสร้างทักษะแรงงาน อัตราการเติบโตของ GDP ไทยในอนาคตจะชะลอตัวเหลือเพียงประมาณ 3% ต่อปี ซึ่งจะทำให้ไทยต้องใช้เวลาจนถึงปี พ.ศ. 2599 (ค.ศ. 2056) จึงจะบรรลุเป้าหมายประเทศรายได้สูง แต่หากมีการปฏิรูประบบการศึกษาและยกระดับทักษะแรงงานอย่างจริงจัง จะสามารถดันอัตราการเติบโตของ GDP เพิ่มขึ้นอีก 2.5% เป็น 5.4% ต่อปี และส่งผลให้ประเทศไทยก้าวสู่ประเทศรายได้สูงได้ตามเป้าหมายในปี พ.ศ. 2580 (ค.ศ. 2037)
ผลการสำรวจทักษะประชากรโดยธนาคารโลกร่วมกับ กสศ. เปิดเผยตัวเลขวิกฤตทักษะเชิงโครงสร้างในทุกระดับ
เด็กประถมศึกษา มากกว่า 60% ของเด็กชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 มีระดับการอ่านและการคำนวณต่ำกว่าเกณฑ์ความรู้ตามช่วงวัย
เยาวชนอายุ 15 ปี ประมาณ 60% มีคะแนนทักษะการอ่านและการคำนวณต่ำกว่าเกณฑ์สมรรถนะพื้นฐานขั้นต่ำ (Basic Proficiency) ตามมาตรฐาน PISA
ผู้ใหญ่ (วัยแรงงาน 15-64 ปี) มากกว่า 65% ขาดทักษะพื้นฐานด้านการรู้หนังสือ (Literacy) และทักษะดิจิทัล (Digital Skills)
ภาคการผลิตและนายจ้าง นายจ้างไทยมากถึง 62% ประสบปัญหาการขาดแคลนแรงงานที่มีทักษะตรงตามความต้องการ (เทียบกับค่าเฉลี่ยทั่วโลกซึ่งอยู่ที่ 37%)
3 ข้อเสนอแนะเชิงยุทธศาสตร์ 3 ประการหลัก
ธนาคารโลกได้เสนอมาตรการแก้ไขวิกฤตทักษะ 3 ประการ ได้แก่
- Bring Competency-Based Learning into Classroom การนำการจัดการเรียนรู้บนฐานสมรรถนะมาปฏิบัติจริงในห้องเรียน ผ่านการโค้ชครู สื่อการเรียนรู้ และระบบประกันคุณภาพ
- Bring Industry into TVET การดึงภาคอุตสาหกรรมเข้ามาร่วมออกแบบ จัดการศึกษา และฝึกอบรมในสถานศึกษาสายอาชีวศึกษา
- Bring Learning within Everyone’s Reach การพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตผ่านบัญชีเรียนรู้ส่วนบุคคล (Individual Learning Accounts – ILA) คลังหน่วยกิต (Credit Bank) และการรับรองคุณวุฒิยืดหยุ่น
เสียงสะท้อนระหว่างวัย มุมมองและข้อเสนอแนะจากตัวแทน 5 Generation
การออกแบบนโยบายที่ตอบโจทย์ชีวิตจริงต้องอาศัยการรับฟังเสียงจากคนทุกช่วงวัย
ตัวแทน Gen Alpha ด.ญ.อิงกัน ฤกษ์พัฒนาพิพัฒน์ จาก โรงเรียนสารสาสน์เอกตรา สะท้อนความคุ้นเคยกับ AI และความพร้อมในการเรียนรู้ทักษะที่หลากหลาย ทั้งการเขียนโค้ดและศิลปะ
ตัวแทน Gen Z นางสาวณัฏฐา โพธิ์แมนกุล จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และนางสาวคุณปาริยา ปารียา ทองศฤงคลี จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กังวลเรื่องการถูกแทนที่ด้วย AI ในงานระดับจูเนียร์ แต่เน้นย้ำความสำคัญของ Empathy (ความเห็นอกเห็นใจ) โดยเฉพาะในสายงานผู้ช่วยพยาบาล ซึ่ง “ความรู้สึกและการสัมผัสของมนุษย์ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นข้อมูลดิจิทัลได้”
ตัวแทน Gen Y นายชัชวาลย์ บุตรทอง จากโรงเรียนสวนหลวงสาธิต สปจ.อุตรดิตถ์ ชี้ให้เห็นปัญหาความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลที่ยังฝังรากลึกระหว่างเมืองและชนบท
ตัวแทน Gen X นางสาวจินตนา ควรทรงธรรม กรรมการผู้จัดการ บริษัท กลุ่มปาล์มธรรมชาติ จำกัด ยืนยันว่าคนรุ่นใหญ่พร้อมเปิดรับเทคโนโลยี หากเห็นว่าช่วยลดงานซ้ำซากและเพิ่มคุณภาพชีวิตได้จริง
ตัวแทน Baby Boomer นายพรชัย ยิ้มพงษ์ จิตอาสามูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคต เน้นย้ำคุณค่าของสัมพันธภาพในชุมชนและการเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อคงคุณค่าของตนเอง
การปฏิรูปการศึกษาขั้นพื้นฐานและการเตรียมความพร้อมสู่อนาคต
ดร.นิติ นาชิต เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ได้นำเสนอนโยบายจุดเน้น 5 ประการของกระทรวงศึกษาธิการ ภายใต้กรอบแนวคิด “All for Education” (ทุกภาคส่วนร่วมจัดการศึกษา เพื่อการศึกษาสำหรับทุกคน) ได้แก่
- การคืนเวลาให้ครู ลดภาระงานเอกสารและภาระงานอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสอนลงถึง 70% เพื่อให้ครูมีเวลาทุ่มเทกับการจัดการเรียนรู้ในห้องเรียนอย่างเต็มที่
- ศูนย์พิทักษ์สิทธิ์และคุ้มครองนักเรียน การดูแลสุขภาวะทางจิต (Mental Health) และคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของนักเรียนในสถานศึกษา
- Thailand Zero Dropout การเคลื่อนไหวนโยบายเชิงรุกเพื่อติดตามและดึงเยาวชนที่หลุดออกจากระบบการศึกษากลับเข้าสู่การเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น
- การยกระดับการเรียนรู้สู่อนาคต การปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ให้เชื่อมโยงกับโลกความเป็นจริงและภาคอุตสาหกรรม
- พ.ร.บ.การศึกษาฉบับใหม่ การจัดทำธรรมนูญการศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่ที่ยืดหยุ่น เอื้อต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย
การขับเคลื่อนกรอบหลักสูตรและการประเมินผล
กระทรวงศึกษาธิการกำลังจัดทำกรอบหลักสูตรแห่งชาติ (National Curriculum Framework) เพื่อสร้างกลไกเชื่อมโยงที่ยืดหยุ่นระหว่างมัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอุดมศึกษา
บทเรียนสำคัญจากการประเมิน PISA พบว่า นักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาบางแห่งมีคะแนน PISA สูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ เนื่องจากครูรุ่นใหม่ในโรงเรียนเหล่านี้สามารถนำปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ออกแบบสื่อและแบบฝึกหัดการคิดวิเคราะห์ตามแนวทาง PISA ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สะท้อนว่าครูยุคใหม่คือผู้เปลี่ยนเกม (Game Changer) ในระบบการศึกษา
นอกจากนี้ กระทรวงศึกษาธิการได้เสนอปรับนิยามจากการศึกษาแบบดั้งเดิมสู่แนวคิด “LEARN”
L – Learner Agency การส่งเสริมให้ผู้เรียนมีอำนาจในการตัดสินใจและกำกับการเรียนรู้ของตนเอง
E – Educator การปรับบทบาทครูจากผู้สอน (Teacher) สู่การเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ (Educator)
A – Allocation การปฏิรูประบบจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรทางการศึกษาให้ตรงจุดและเสมอภาค
R – Rich Resources การสนับสนุนแหล่งเรียนรู้และสื่อดิจิทัลคุณภาพหลากหลาย
N – Network การสร้างเครือข่ายความร่วมมือทุกภาคส่วนตามแนวคิด All for Education
เวทีเสวนาเชิงนโยบาย: ทางออก พันธสัญญา และความร่วมมือระดับนานาชาติ (Policy Dialogue & International Commitments)
การแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติที่เกิดผลสัมฤทธิ์ ต้องอาศัยพันธสัญญาและการผนึกกำลังระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อขับเคลื่อนกลไกเชิงโครงสร้างทั้งในระดับพื้นที่และมหาภาค
มุมมองและพันธสัญญาภาครัฐและเอกชนไทย
นายสราวุฒิ อยู่วิทยา รองประธานกรรมการหอการค้าไทย เสนอนโยบายเร่งด่วนในการรับมือกับภาวะเศรษฐกิจซบเซา ประชากรหดตัว และ Climate Change โดยนำเสนอ “โมเดลพัฒนากำลังสายอาชีพระดับจังหวัด” (กสศ. + หอการค้าจังหวัด + สอส. + เอกชน) ซึ่งเป็นการจัดทุนการศึกษาแบบตรงเป้า ให้เด็กยากจนได้เรียนฟรีในสาขาที่ตลาดต้องการ และเข้าทำงานทันทีหลังจบการศึกษา โดยมีกรณีศึกษาเชิงประจักษ์ในพื้นที่ ได้แก่
- กรณีศึกษาจังหวัดกำแพงเพชร ความร่วมมือระหว่าง “วิทยาลัยอาชีวศึกษาภักดีพณิชยการและเทคโนโลยี” กับ “บริษัท แทรคเตอร์กำแพงเพชร จำกัด” ในการผลิตช่างเทคนิคซ่อมบำรุงเครื่องจักรกลการเกษตร
- กรณีศึกษาจังหวัดภูเก็ต ความร่วมมือระหว่าง “วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ต” กับ “บริษัท ภูเก็ต โบ๊ท ลากูน จำกัด” ในการผลิตช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ช รองรับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวทางทะเลมูลค่าสูง
นางสาวจุลลดา มีจุล ผู้อำนวยการสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (สคช.) เดินหน้ามาตรฐานสมรรถนะอาชีพ (Competency Standard) ครอบคลุม >1,000 อาชีพ และ ~23,000 สมรรถนะ พร้อมพัฒนาระบบแนะแนวอาชีพการเรียนรู้ (Learning Career Guidance) ร่วมกับ UNICEF เพื่อเปิดโอกาสให้ประชากรทุกวัยสั่งสมและเทียบโอนสมรรถนะได้ตลอดชีวิต
นางวัฒนาโสภี สุขสอาด ที่ปรึกษาด้านยุทธศาสตร์และแผนการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ Triple Helix (ความร่วมมือระหว่างรัฐ-มหาวิทยาลัย-เอกชน) และปรับเปลี่ยนสถาบันอุดมศึกษาจากการเน้นปริญญา (Degree) สู่หลักสูตร Non-degree, Reskill-Upskill, ระบบคลังหน่วยกิต (Credit Bank) เพื่อขับเคลื่อนวาระ Thailand Square โดยให้มหาวิทยาลัยราชภัฏในพื้นที่ทำหน้าที่เป็น Mastery Platform ในการดักจับและถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน
บทบาทและข้อเสนอแนะจากองค์กรระหว่างประเทศ
Dr. Rika Yorozu ผู้เชี่ยวชาญระดับนานาชาติด้านการศึกษาและการพัฒนา UNESCO Regional Office in Bangkok เน้นย้ำ 3 สารสำคัญในการปฏิรูป
- Shift to Lifelong Learning System: การปรับเปลี่ยนจากระบบการศึกษาในระบบไปสู่ระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างสมบูรณ์
- Beyond Jobs Movement: การส่งเสริมการเรียนรู้ที่ไม่ใช่แค่เพื่อการทำงาน แต่เพื่อการบ่มเพาะผู้เรียนให้เป็นผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงสังคม (Change Makers)
- Learning Ecosystem & Learning Cities: ยูเนสโกพร้อมสนับสนุนเครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยมีเมืองแห่งการเรียนรู้ที่ได้รับการรับรองจากยูเนสโกมากถึง 13 เมือง ซึ่งเป็น “จำนวนเมืองแห่งการเรียนรู้ที่สูงที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Highest in Southeast Asia)” สะท้อนถึงความเป็นผู้นำเชิงพื้นที่ของไทย
Mr. Ken Legins (เคน เลกินส์) ผู้อำนวยการองค์การยูนิเซฟ (UNICEF) ประจำประเทศไทย เน้นย้ำว่าการพัฒนาเด็กวัยปฐมวัย (ECD) คือการลงทุนที่มีคุ้มค่าสูงสุด โดยเด็กที่ผ่านระบบ ECD มีโอกาสประสบความสำเร็จสูงถึง 81% พร้อมเสนอให้เร่งแก้ปัญหาสุขภาพจิต (Mental Health) ในสถานศึกษา ขับเคลื่อน Thailand Zero Dropout และย้ำเตือนให้ปฏิรูป ประสิทธิภาพการจัดสรรงบประมาณ (Public Financing Reform) จากการที่งบประมาณกระทรวงศึกษาธิการกว่า 90% จมไปกับเงินเดือนบุคลากร
การจัดเวทีหารือระดับสูง High-Level Policy Forum ในครั้งนี้ ได้สังเคราะห์สภาวะวิกฤตทักษะและผลกระทบทางเศรษฐกิจมหาภาคอย่างชัดเจน พร้อมทั้งสร้างพันธสัญญาเชิงนโยบายระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อขับเคลื่อนการปฏิรูปทุนมนุษย์ของประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรม
ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้กล่าวปิดการประชุมโดยสรุปเน้นย้ำว่า การนำประเทศไทยข้ามผ่านกับดักรายได้ปานกลางและความยากจนข้ามรุ่นเป็นเป้าหมายที่บรรลุได้จริง หากทุกภาคส่วนร่วมกันลงทุนในทุนมนุษย์อย่างเสมอภาคและถูกจุด การปิดช่องว่างทางทักษะของแรงงานจะช่วยเพิ่มมูลค่า GDP ของประเทศได้อย่างมหาศาล ข้อสรุปและพันธสัญญาจากการหารือครั้งนี้จะถูกส่งต่อไปยังการประชุมใหญ่สามัญประจำปี World Bank/IMF Annual Meetings เพื่อประกาศทิศทางยุทธศาสตร์การพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศไทยบนเวทีโลก
2,206